لايه مديريت خدمات، در عمل ابزاري براي گردانندگان شبكه جهت حفظ چارچوب و عمل به تعهدات SLA مي‌باشد.

لايه مديريت تجاري (Business Management Layer): در بالاترين لايه، مديريت تجاري قرار دارد كه موضوعاتي همچون روابط بين شبكه‌اي را به لحاظ موضوعات مالي و تجاري كنترل مي‌كند. اين لايه با ساختار كلي مديريت سازماني فراهم‌كننده و مشتريان بزرگ آن در ارتباط تنگاتنگ مي‌باشد و از برخي لحاظ ماهيت متفاوتي نسبت به ساير لايه ها دارد.

مشخصات لازم براي سيستم مديريت شبكه
شرط اصلي براي دستيابي به اهداف مديريت شبكه، تأمين كليه توابع پنجگانه FCAPS مي‌باشد. اصولاً يك سيستم مديريت شبكه موفق واجد خصوصياتي است كه در ادامه به آنها اشاره مي‌شود:

قابليت تحليل: پالايش، تطبيق و تحليل اطلاعات گردآوري شده در سيستم مديريت، در تشخيص ميزان پايداري و كارآيي شبكه نقش اصلي را بازي مي‌كند. اطلاعات خام بدون يك تحليل مناسب چندان مفيد نخواهند بود. ذكر يك مثال به روشن شدن اهميت موضوع كمك مي‌كند.

به طور معمول پديد آمدن يك خطا يا خرابي در نقطه‌اي از شبكه باعث ارسال همزمان پيام‌هاي متعدد از جانب تجهيزاتي كه در محدوده آن خطا قرار دارند، مي‌گردد. حال اگر سيستم مديريت شبكه فاقد هوشمندي كافي جهت تشخيص منبع اصلي خطا باشد، اپراتورهاي شبكه با سيلي از آلارم‌ها روبرو خواهند شد كه فرآيند رفع خطا را دشوار مي‌گرداند.

گزارش‌گيري: امكان توليد گزارش‌هاي جامع براي سطوح گوناگون پرسنل فني و مديران شبكه، از ديگر مشخصات يك سيستم مديريت شبكه مي‌باشد. اين گزارشها مي‌بايست علاوه بر تعيين مشكلات و گلوگاه‌ها، همراه با ارائه راهكارهايي جهت رفع آنها باشد.

تشخيص تقدم: تعيين شدت مشكلات و صدماتي كه مي‌توانند به عملكرد شبكه وارد آورند، از قابليت‌هاي پيشرفته يك سيستم‌هاي مديريت شبكه مي‌باشد كه وجود آن به پرسنل نگهداري شبكه اجازه انتخاب ترتيب مقابله با مشكلات را خواهد داد.

ساختار لايه‌اي: شبكه، سيستمي متشكل از تعدادي زيرسيستم مي باشد. امكان مديريت و توليد گزارش در سطوح گوناگون شبكه از يك گره گرفته تا كل آن، از مشخصات لازم براي يك سيستم انعطاف‌پذير مي‌باشد. 

 استفاده آسان: به كارگيري برخي از سيستم‌هاي مديريت شبكه، مترادف طي كردن دوره‌هاي طولاني آموزش جهت كسب مهارت لازم در كار با آنها مي‌باشد. اما رقابت و لزوم كاهش هزينه‌ها، چنين الزاماتي را نمي‌پذيرد. يك سيستم مديريت شبكه مدرن بايد در تمامي مراحل پياده‌سازي، راه‌اندازي و به كارگيري با استفاده از رابط‌هاي گرافيكي (GUI) و فرآيندهاي استاندارد، نيازهاي آموزشي پرسنل را به حداقل برساند.

سكوهاي مديريت شبكه
سيستم‌هاي مديريت شبكه، عموماً متشكل از چندين بخش  مي‌باشند كه هر يك اجراي گروهي از توابع را برعهده دارند. در چنين شرايطي، ملاحظات اقتصادي و فني، پياده‌سازي عناصر يكسان در ميان انواع سيستم‌هاي مديريت شبكه را به صورت يك پلتفرم مشترك توصيه مي‌كند. پلتفرم مديريت شبكه يك محصول نرم‌افزاري است كه قادر به ارائه توابع اوليه و عمومي مديريت شبكه براي طيف متنوعي از تجهيزات و سيستم‌ها مي‌باشد. برخي از مهمترين اين توابع عبارتند از:

1- رابط گرافيكي كاربران (GUI) 

2- نقشه همبندي شبكه (Map Network Topology) 

3- سيستم مديريت پايگاه داده (DBMS) 

4- مكانيسم استاندارد جمع‌آوري اطلاعات از تجهيزات

5- منوهاي قابل تغيير و سفارشي

6- مكانيسم ثبت رويدادها (Log) 

برخي از پلتفرم‌هاي مديريت شبكه داراي قابليت‌هاي اضافي چون ابزارهاي ترسيم گرافيكي، اينترفيس‌هاي برنامه‌نويسي كاربردي (API) و ماجول‌هاي امنيتي مي‌باشند. اصولاً سه معماري متداول براي پياده سازي اين پلتفرم‌ها وجود دارد:

۱. معماري متمركز

2. معماري توزيع شده

3. معماري سلسله مراتبي

در معماري متمركز، پلتفرم مديريت شبكه برروي يك كامپيوتر مركزي قرار دارد كه البته در اين صورت وجود يك سيستم پشتيبان براي حفظ استمرار عمليات، الزامي است. مهمترين مزاياي معماري فوق امنيت بالا و تمركز كليه توابع در يك نقطه مي‌باشد. در مقابل به دليل تمركز تمامي عمليات در يك نقطه، آسيب پذيري بالا مي‌رود و توسعه براي شبكه هاي بزرگ به دشواري انجام مي‌گيرد

ار معماري سلسله مراتبي، يك سيستم مركزي و تعدادي زيرسيستم وجود دارد كه اطلاعات را پس از پالايش و تحليل مقدماتي در اختيار سيستم ‌مركزي قرار مي‌دهند. در نتيجه فشار كمتري به سيستم مركزي وارد مي‌گردد. البته در عوض مزاياي امنيتي معماري متمركز از دست مي‌رود.

در معماري توزيع‌شده، عملاً شبكه به بخش‌هاي كوچكتري تقسيم مي‌شود كه يك سيستم مديريت شبكه در راس هر يك از آنها قرار دارد. هر بخش به تنهايي قادر به اجراي توابع مديريت و توليد گزارش مي‌باشد. مي‌توان با تمركز اطلاعات در يك نقطه مركزي، مديريت سراسري را نيز به طور همزمان اجرا نمود كه به اين ترتيب تلفيقي از مزاياي دو معماري متمركز و سلسله مراتبي به‌دست مي‌آيد. (شكل 4)



در بازار سكو‌هاي مديريت شبكه سه عنوان HP OpenView ، Sun SunNet Manager و IBM NetView در راس قرار دارند كه در ميان آنها HP OpenView از جايگاه ممتازي در رده شبكه‌هاي بزرگ برخوردار است و در عمل به صورت استانداردي براي حفظ سازگاري ميان محصولات مديريت شبكه درآمده است.


بر روي پلتفرم‌هاي مديريت شبكه، رده ديگري از نرم‌افزارهاي مديريتي موسوم به كاربردهاي مديريت شبكه قرار دارند كه اجرا توابع مكمل را برعهده دارند و معمولاً خاص گروهي از تجهيزات طراحي مي‌شوند. به عنوان مثال در اين رده مي‌توان به نرم‌افزار CiscoWorks از شركت Cisco و همچنين Optivity از شركت Nortel اشاره داشت. اغلب محصولات اين گروه توسط شركت‌هاي سازنده تجهيزات و به عنوان مكملي براي آنها تهيه مي‌گردد.

به عنوان مثالي ديگر، مي‌توان از نرم‌افزار What's up Gold نام برد. اين برنامه محصول شركت Ipswitch، يك نرم‌افزار مديريت شبكه جمع و جور و ارزان قيمت مي‌باشد كه از قابليت‌هاي مناسبي برخوردار است و مي‌توان نسخه آزمايشي آن را از نشاني www.ipswitch.com/downloads دريافت نمود.

اين نرم افزار به محض پديد‌آمدن هر نوع خطا در شبكه با ارسال آلارم پرسنل فني را مطلع مي‌سازد و با تعيين گلوگاه‌ها، علاوه بر كمك به رفع مشكل، طرح توسعه شبكه را ساده‌تر مي‌سازد. برخي از قابليت‌هاي اين نرم افزار به طور خلاصه عبارتند از: